Biuro prasowe

Choć 83 proc. Polaków deklaruje, że posiada oszczędności, dla wielu z nich zgromadzone pieniądze nie wystarczyłyby jednak na dłużej niż trzy miesiące. Jednocześnie rośnie grupa osób, które odłożyły ponad 100 tys. zł. Taką kwotę ma już co piąty ankietowany, co oznacza wzrost o 11 p.p. w porównaniu do 2023 r. Choć ponad połowa badanych regularnie odkłada pieniądze lub stara się robić to systematycznie, wysokie koszty życia nadal utrudniają budowanie finansowego zabezpieczenia. Badanie zrealizowane na zlecenie BIG InfoMonitor pokazuje, że za pozytywnym obrazem rosnących oszczędności Polaków mogą kryć się spore wyzwania finansowe.

Kluczowe dane:

• 83 proc. Polaków deklaruje posiadanie oszczędności, ale 58 proc. nie ma ich wcale lub zgromadzone środki wystarczyłyby na maksymalnie trzy miesiące;
• 21 proc. osób oszczędzających zgromadziło ponad 100 tys. zł. To o 11 p.p. więcej niż w 2023 r.;
• 43 proc. oszczędzających odkłada pieniądze na nieprzewidziane wydatki, a 29 proc. chce zabezpieczyć się na wypadek utraty dochodów;
• 28 proc. badanych w ciągu ostatnich sześciu miesięcy sięgnęło po oszczędności, by pokryć podstawowe wydatki, takie jak usługi medyczne, żywność czy rachunki;
• Dla 32 proc. Polaków główną barierą w oszczędzaniu są wysokie koszty życia i coraz wyższe rachunki. Po 28 proc. wskazuje na dochody zbyt niskie w stosunku do potrzeb oraz wysokie ceny podstawowych towarów i usług.

Jak pokazują wyniki badania Quality Watch na zlecenie BIG InfoMonitor „Skala i cele gromadzenia oszczędności przez Polaków", samo posiadanie oszczędności nie zawsze oznacza, że można spokojnie przetrwać kilka miesięcy bez dochodów albo bez większych trudności pokryć niespodziewany wydatek. Duże znaczenie ma nie tylko to, ile pieniędzy udało się zgromadzić, lecz także wysokość bieżących kosztów i zobowiązań. Dla jednych oszczędności są sposobem na realizację planów i zabezpieczenie przyszłości, dla innych przede wszystkim wsparciem w razie nagłych wydatków. Są też osoby, które mimo chęci odkładania pieniędzy nie mają wystarczającej nadwyżki w domowym budżecie. 

Jedni gromadzą duże kwoty, inni mają zabezpieczenie tylko na kilka tygodni

Choć oszczędności deklaruje 83 proc. Polaków, obraz ich finansowego zabezpieczenia jest znacznie mniej jednoznaczny. Łącznie 58 proc. badanych nie ma odłożonych pieniędzy lub zgromadziło kwotę, która wystarczyłaby maksymalnie na trzy miesiące. To pokazuje, że sama deklaracja posiadania oszczędności nie mówi jeszcze, na ile skutecznie mogą one chronić domowy budżet w trudniejszym okresie.

–  Prawdziwym miernikiem bezpieczeństwa finansowego nie jest sam fakt posiadania oszczędności, lecz ich wysokość w relacji do miesięcznych wydatków i zaciąganych zobowiązań. Osoby dysponujące jedynie niewielką rezerwą są bardziej narażone na konieczność zaciągania kolejnych zobowiązań w przypadku nagłych zdarzeń życiowych. Dlatego jednym z najważniejszych elementów ochrony finansów osobistych pozostaje budowanie stabilnej poduszki finansowej, która pozwala zachować płynność i ogranicza ryzyko popadnięcia w nadmierne zadłużenie – podkreśla Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.

Jednocześnie wśród osób oszczędzających coraz więcej jest tych, które zgromadziły znaczące środki. Ponad 100 tys. zł na koncie posiada już 21 proc., co oznacza znaczący wzrost względem poprzednich lat. Zestawienie tych danych pokazuje, że sytuacja finansowa Polaków nie jest jednolita: obok osób dysponujących pokaźnymi kwotami są gospodarstwa domowe, dla których nawet krótkotrwałe pogorszenie sytuacji finansowej może oznaczać konieczność cięcia wydatków.

Najczęściej badani odkładają pieniądze właśnie na wspomniane nieprzewidziane sytuacje. Taki cel wskazuje 43 proc. ankietowanych z tej grupy. Kolejne 29 proc. chce zabezpieczyć się na wypadek utraty dochodów, a 21 proc. gromadzi środki na emeryturę. Zatem dla Polaków oszczędności mają przede wszystkim pełnić funkcję zabezpieczenia, gdy pojawiają się spore wydatki, których nie można było wcześniej uwzględnić w domowym budżecie.

Ponad połowa Polaków stara się oszczędzać regularnie

Budowanie oszczędności jest dla wielu osób stałym elementem zarządzania pieniędzmi. Regularnie odkłada środki lub stara się robić to systematycznie aż 53 proc. Polaków. Z drugiej strony 7 proc. badanych nie widzi potrzeby oszczędzania, co może pozostawać alarmujące. Na deklaracje wpływają zarówno indywidualne podejście do pieniędzy, jak i możliwości finansowe, które nie każdemu pozwalają na regularne odkładanie części dochodów.

Największą przeszkodą w oszczędzaniu pozostają codzienne wydatki

Na wysokie koszty życia i rachunki wskazuje 32 proc. respondentów, a 28 proc. badanych deklaruje, że odkładanie pieniędzy utrudniają im dochody zbyt niskie w stosunku do potrzeb oraz wysokie ceny podstawowych towarów i usług. W takich warunkach możliwości budowania oszczędności zależą w dużej mierze od tego, jaka część dochodów pozostaje do dyspozycji po pokryciu bieżących wydatków. Jak wskazali respondenci, większość lub całość dodatkowych środków odkłada 55 proc. z nich, podczas gdy 23 proc. przeznacza je na bieżące potrzeby.

Oszczędności nie zawsze wystarczają na nieprzewidziane wydatki

To, jak duża jest finansowa rezerwa, ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy pojawia się wydatek, którego nie uwzględniono w domowym budżecie. W ciągu ostatnich sześciu miesięcy 28 proc. badanych wykorzystało oszczędności na podstawowe potrzeby. Wśród wskazywanych wydatków znalazły się usługi medyczne (35 proc.), zakupy spożywcze (30 proc.) oraz stałe rachunki (29 proc.). Oznacza to, że dla części respondentów zgromadzone środki służą nie tylko zabezpieczeniu przyszłości, lecz także uzupełnianiu bieżącego budżetu.

Badanie pokazuje również, że możliwości pokrycia nagłych wydatków bez pożyczania pieniędzy lub sprzedaży posiadanych rzeczy są zróżnicowane. Kwotę do 1 tys. zł byłoby w stanie w ten sposób sfinansować 23 proc. respondentów, a wydatek od 1 001 do 3 tys. zł aż 16 proc. Z kolei 10 proc. badanych deklaruje możliwość pokrycia wydatku przekraczającego 100 tys. zł. Odpowiedzi te pokazują, że ocena własnej sytuacji finansowej wymaga uwzględnienia nie tylko posiadanych oszczędności, ale również tego, jaką kwotą można swobodnie dysponować w razie nagłej potrzeby.

– Łączna wartość przeterminowanych zobowiązań odnotowanych w bazach BIG InfoMonitor i BIK sięga obecnie 78 mld zł i dotyczy ponad 2 mln Polaków. Co istotne, ponad połowę tej kwoty stanowią zobowiązania pozakredytowe, przy czym dominują relatywnie niewielkie zaległości, nieprzekraczające 5 tys. zł. Pokazuje to, że problemy z terminowym regulowaniem płatności nie zawsze wynikają z nadmiernego zadłużenia, lecz często są konsekwencją braku finansowej poduszki bezpieczeństwa oraz niewystarczającego planowania domowego budżetu. W tym kontekście kluczowego znaczenia nabierają edukacja finansowa oraz kształtowanie odpowiedzialnych nawyków i postaw związanych z zarządzaniem finansami osobistymi. Regularne odkładanie nawet niewielkich kwot, świadome planowanie wydatków i bieżąca kontrola zobowiązań zwiększają odporność gospodarstw domowych na nieprzewidziane zdarzenia oraz ogranicza ryzyko utraty płynności finansowej. Dlatego budowanie oszczędności i terminowe regulowanie płatności powinny być traktowane jako podstawowe elementy długoterminowego bezpieczeństwa finansowego – zaznacza dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.

_{Badanie „Skala i cele gromadzenia oszczędności przez Polaków 2026” zrealizowane dla BIG InfoMonitor przez Quality Watch metodą CAWI na próbie 1040 dorosłych Polaków, 2-5 października 2026 roku.}